چرا مجتبا خامنه‌ای احتمالاً در مراسم تشییع پدرش غایب خواهد بود؟

مراسم تشییع پیکر آیت‌الله علی خامنه‌ای، دومین رهبر ایران که در نخسیتن روز حمله امریکا و اسراییل در تهران با جمعی از اعضای خانواده و مقام‌های درجه یک نظام ایران کشته شد، پس از ماه‌ها تعویق، برای ۱۳ سرطان ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی شده است. در این میان، غیبت احتمالی مجتبی خامنه‌ای به عنوان جانشین و رهبر سوم می‌تواند بزرگ‌ترین چالش رسانه‌ای و حاکمیتی این مراسم باشد.

شواهد و داده‌های موجود نشان می‌دهند که به احتمال بسیار زیاد، او امکان حضور علنی در این مراسم را نخواهد داشت. دلایل این موضوع را می‌توان در سه محور اصلی خلاصه کرد:

۱. ابعاد پزشکی و گزاره مصدومیت شدید

جدای از شایعات مبالغه‌آمیز شبکه‌های اجتماعی (مانند تصاویر قطع عضو ساخته‌شده با هوش مصنوعی که فاقد اعتبار علمی هستند)، پنهان شدن مطلق او از انظار عمومی و بسنده کردن به پیام‌های مکتوب، یک نشانه اطلاعاتی قوی است.

سناریوی واقع‌بینانه این است که او روز نخستین حمله‌های امریکا و اسراییل در ۲۸ فبرروی دچار جراحات و آسیب‌های جدی جسمی شده است.

اگر جراحات وارده بر روی چهره یا توان حرکتی او تأثیر عمیق گذاشته باشد، حضور او در برابر دوربین‌های باکیفیت و زنده خبرگزاری‌های بین‌المللی، «تصویر اقتدار» مورد نیاز برای رهبر جدید را تخریب می‌کند. بنابراین، تیم پزشکی و امنیتی او ترجیح می‌دهند تا تکمیل روند درمان، او را مخفی نگه دارند.

۲. پروتکل‌های امنیتی در سطح فوق‌العاده (قرمز)

شرایط جنگی و امنیتی که باعث شد تشییع جنازه رهبر سابق ماه‌ها به تعویق بیفتد، همچنان پابرجا است. چون تجمع میلیونی در تهران، قم و مشهد، یک هدف ایده‌آل برای سرویس‌های اطلاعاتی رقیب و حملات پهپادی یا موشکی است.

جانشین رهبری، ستون اصلی خیمه جدید قدرت است. قرار گرفتن او در یک محیط روباز و غیرقابل کنترل مانند خیابان‌های تهران، خطری نیست که دستگاه‌های اطلاعاتی (مانند سپاه حفاظت ولی‌امر) ریسک آن را بپذیرند.

۳. بن‌بست تکنولوژیک و رسانه‌ای (ریسک رسوایی)

هرچند در گذشته حامیان او تلاش کرده‌اند با ابزارهایی مانند ماکت یا شبیه‌سازی، حضور او را نمادسازی کنند، اما در یک مراسم زنده و جهانی این کار غیرممکن است.

 شکست سناریوی بدل یا ماکت: استفاده از بدل یا ماکت در ابعاد وسیع تشییع جنازه، به سرعت توسط رسانه‌های کاوشگر و تکنولوژی‌های تشخیص چهره افشا می‌شود و یک رسوایی بزرگ برای مشروعیت رهبر جدید به بار می‌آورد.

 محدودیت هوش مصنوعی: بازسازی دیجیتالی یا پخش ویدیوهای دستکاری‌شده با هوش مصنوعی برای چنین مراسم عظیمی، ریسک خطای فنی بالایی دارد و افکار عمومی را قانع نخواهد کرد.

حکومت احتمالاً این غیبت بزرگ را تحت پوشش «دستور صریح شورای عالی امنیت ملی به دلیل تهدیدات تروریستی بالا» توجیه خواهد کرد تا مانع از تثبیت شایعات مربوط به وخامت حال یا فوت او شود. غیبتی که البته در ادبیات سیاسی، به عنوان نشانه‌ای از ضعف ساختاری و آغاز متزلزل رهبری او تعبیر خواهد شد.