زهرا جویا؛ از دختری که در کودکی با لباس پسرانه به مکتب می‌رفت تا درخشش در رسانه‌های خارجی

زهرا جویا، روزنامه‌نگار هزاره، در کتاب خاطرات خود با عنوان «دختر ناپدیدشده کابل» روایت تکان‌دهنده‌ای از زندگی زیر سلطه طالبان را بازگو می‌کند. او که در کودکی برای رفتن به مدرسه موهایش را کوتاه کرده و خود را به شکل پسر درآورده بود، در این کتاب از تجربه‌های شخصی، فرار از افغانستان و سال‌ها فعالیت روزنامه‌نگاری‌اش سخن می‌گوید.

روزنامه تلگراف در گزارشی به زندگی جویا پرداخته و بخش‌هایی از کتاب او را برجسته کرده است. جویا شرح می‌دهد که پس از بازگشت طالبان در سال ۲۰۲۱، زنان دوباره با محدودیت‌های شدید روبه‌رو شدند: ممنوعیت خروج از خانه بدون محرم، ممنوعیت حضور در پارک‌ها و باشگاه‌ها، و حتی ممنوعیت سخن گفتن در جمع. او در کتابش به پوسترهای تبلیغاتی طالبان اشاره می‌کند که زنان با روسری ساده را با علامت ضربدر و زنان با برقع کامل را با علامت تأیید نشان می‌دادند.

این خاطرات علاوه بر روایت شخصی، گزارشی مستند از فجایع اجتماعی و انسانی است: از بمب‌گذاری‌ها و خشونت‌های خیابانی تا داستان‌های زنان افغان که قربانی تجاوز یا خودکشی شدند. جویا در سال ۲۰۲۰ شرکت رسانه‌ای رخشانه را برای روایت داستان‌های زنان افغان تأسیس کرد؛ اقدامی که او را در معرض تهدید مستقیم طالبان قرار داد.

با کمک همکاران بین‌المللی، او و خانواده‌اش توانستند در سال ۲۰۲۱ از کابل بگریزند و به بریتانیا پناهنده شوند. در لندن، با وجود شرایط دشوار زندگی در هتل‌های موقت و ممنوعیت کار، جویا همچنان به فعالیت رسانه‌ای ادامه داد.

کتاب او نه‌تنها شرح زندگی شخصی است، بلکه هشداری جدی به جهان نیز محسوب می‌شود. او می‌نویسد: «اگر جهان به حرف‌های ما گوش ندهد و رنج ما را اغراق بداند، روزی این سرنوشت به سراغ شما هم خواهد آمد.»

زهرا جویا در سال ۲۰۲۲ از سوی مجله تایم به‌عنوان «زن سال» معرفی شد. کتاب «دختر ناپدیدشده کابل» توسط انتشارات رابینسون منتشر شده و به‌عنوان اثری مهم در حوزه خاطرات و گزارش‌های سیاسی شناخته می‌شود.