مجارستان صفحه جدیدی را می‌گشاید با پایان ۱۶ سال حکومت اوربان

عصر سیاسی جدید مجارستان که با پیروزی قاطع حزب نوظهور «تیسا» (TISZA) به رهبری پیتر مایار در انتخابات اپریل ۲۰۲۶ و آغاز به کار رسمی دولت او در می ۲۰۲۶ رقم خورد، یکی از دراماتیک‌ترین جابجایی‌های قدرت در اروپای مرکزی پس از فروپاشی کمونیسم است. سقوط ویکتور اوربان پس از ۱۶ سال حکمرانی بلامنازع، نه یک جابجایی ساده در صندوق‌های رای، بلکه واسازی ساختاری سیستمی است که سال‌ها به عنوان مدل ایده‌آل «دموکراسی غیرلیبرال» در جهان شناخته می‌شد.

مکانیسم فروپاشی «اوربانیسم»: چرا اکنون؟

بقای سیاسی ویکتور اوربان بر سه پایه استوار بود: کنترل مطلق بر رسانه‌ها، شبکه اقتصادی وفادار (الیگارشی حامی حکومتی)، و ملی‌گرایی تقابلی با بروکسل. با این حال، سه عامل کلیدی این پایه‌ها را ویران کرد:

فرسودگی اقتصادی و تورم فرساینده: سال‌ها تحریم بودجه‌ای از سوی اتحادیه اروپا به دلیل نقض حاکمیت قانون، در کنار سوءمدیریت اقتصادی، مجارستان را با تورمی فلج‌کننده و بحران در بخش‌های بهداشت و آموزش مواجه کرد. پایگاه رای سنتی فیدس (حزب اوربان) دیگر با شعارهای ایدئولوژیک سیر نمی‌شد.

پدیده «پیتر مایار» و افشاگری از درون: مایار به عنوان یک خودی سابق (Insidier) که با رگ و پی سیستم اوربان آشنا بود، بزرگ‌ترین ضربه را به بدنه قدرت زد. او با افشای فسادهای ساختاری، مشروعیت اخلاقی فیدس را نزد محافظه‌کاران سنتی از بین برد.

بسیج توده‌ای و خستگی از انزوا: جامعه مدنی مجارستان، به ویژه نسل جوان، از انزوای بین‌المللی کشور و بازی در زمین کرملین خسته شده بود. حزب تیسا توانست این انرژی سرخورده را به یک حرکت منسجم پای صندوق‌های رای تبدیل کند.

۲. استراتژی مایار: استفاده از سلاح دشمن علیه خود او

شاید بزرگ‌ترین طنز این رویداد سیاسی، کسب ابر‌اکثریت دو‌سوم (۱۴۱ کرسی از ۱۹۹ کرسی) توسط حزب تیسا باشد. این دقیقاً همان ابزاری است که اوربان در طول ۱۶ سال گذشته برای تغییر قانون اساسی و مادام‌العمر کردن قدرت خود از آن استفاده می‌کرد.

مایار با استفاده از همین اهرم، بلافاصله «اصلاحیه هفدهم قانون اساسی» را کلید زد. این استراتژی که با نام «عملیات آتش پاک‌کننده» پیش می‌رود، هدفش پاکسازی نهادهای موازی و وفادار به رژیم گذشته (مانند دادگاه قانون اساسی و ریاست‌جمهوری) است. اگرچه این اقدام برای بازگشت به دموکراسی ضروری به نظر می‌رسد، اما سرعت و شدت آن، نوعی «مهندسی معکوس قدرت» است که مرز باریکی با رفتارهای اقتدارگرایانه قبلی دارد.

۳. جابجایی در ژئوپلیتیک انرژی و سیاست خارجی اروپا

تغییر دولت در بوداپست، توازن قوا را در بروکسل به شدت تغییر داده است:

پایان حق وتوی اوکراین: با برداشته شدن وتوی مجارستان بر کمک‌های مالی اتحادیه اروپا به اوکراین، یکی از بزرگ‌ترین اهرم‌های فشار پوتین در داخل اتحادیه اروپا از بین رفت.

بازگشت به آغوش غرب با چاشنی واقع‌گرایی: مایار اگرچه یک سیاستمدار طرفدار اتحادیه اروپا (Pro-EU) است، اما خود را یک «محافظه‌کار لیبرال» می‌داند. او در موضوعاتی مانند مهاجرت یا وابستگی کوتاه‌مدت به انرژی روسیه، رویکردی کاملاً عمل‌گرایانه دارد؛ او می‌داند قطع ناگهانی گاز روسیه اقتصاد لرزان مجارستان را نابود می‌کند، بنابراین استراتژی «تنوع‌بخشی تدریجی» را برگزیده است.

۴. چالش‌های پیش‌رو: گذارِ دشوار

مجارستان در ماه‌های پیش‌رو مسیر همواری نخواهد داشت. دولت مایار با سه چالش عمده روبروست:

  تله ساختارهای پنهان (Deep State): ۱۶ سال نفوذ فیدس در لایه‌های زیرین ادارات، دانشگاه‌ها، بانک‌ها و رسانه‌ها با یک انتخابات غیب نمی‌شود. مقاومت منفی این شبکه بزرگ‌ترین مانع پیش روی اصلاحات است.

مدیریت انتظارات اقتصادی: آزاد شدن ۱۷ میلیارد یورو بودجه بلوکه‌شده توسط بروکسل یک پیروزی بزرگ برای مایار است، اما تبدیل این پول به رفاه ملموس، مهار تورم و بازسازی سیستم بهداشت و آموزش، زمان‌بر خواهد بود و صبر عمومی محدود است.

حفظ انسجام ائتلاف توده‌ها: حزب تیسا با جلب رضایت طیف وسیعی از چپ‌های لیبرال تا راست‌های ناامید از اوربان رای آورد. حفظ این بدنه ناهمگون در زمان تصویب قوانین اقتصادی (مانند مالیات پلکانی) دشوار خواهد بود.

سقوط ویکتور اوربان ثابت کرد که حتی پیچیده‌ترین و ریشه‌دارترین سیستم‌های «اقتدارگرایی انتخاباتی» نیز در برابر فرسودگی اقتصادی، افشاگری‌های درونی و بسیج هوشمندانه توده‌ها آسیب‌پذیرند. مجارستان اکنون در حال تجربه یک «آواربرداری بزرگ» است. موفقیت یا شکست پیتر مایار در بازسازی یک دموکراسی غربی، بدون بیراهه رفتن به سمت انتقام‌جویی‌های سیاسی، تعیین خواهد کرد که آیا بوداپست می‌تواند به هاب جدید ثبات در در اروپای مرکزی تبدیل شود یا خیر.