زنان در قاموس هبتالله همان کشتزار مردان اند و بس
نگاهی به سخنان هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان

در سخنرانی یک ساعت و هشت دقیقهای هبتالله آخوندزاده در جمع ملاهای وابسته به طالبان در دانشگاه کابل، غیاب کامل نام و جایگاه زنان، خود گویای یک واقعیت تلخ و ساختاری است. او در این سخنرانی طولانی، از «رمه» بودن مردم و وظیفه «امیر» در نگهداری از این رمه سخن میگوید، از یکسانسازی مذهبی و قضایی حرف میزند، دستور ساخت مدرسه در کوهها و روستاها میدهد و حتی وعده توزیع لنگی به دانشجویان دانشگاهها را مطرح میکند، اما در تمام این نقشه راه، حتی یک بار هم نامی از زنان به میان نمیآورد؛ گویی نیمی از جمعیت جامعه اصلاً وجود خارجی ندارند یا در همان «رمه» بیاراده و بینامونشان حل شدهاند.
وقتی رهبر طالبان در سخنرانی خود تمام جامعه را به «رمه» تشبیه میکند و حتی بحث دانشگاه و لنگی را به فضای کاملاً مردانه محدود میسازد، در عمل زنان را از سپهر عمومی، آموزشی و تصمیمگیری حذف میکند. این بینامی تصادفی نیست؛ بلکه امتداد منطقی همان الگوی پنهانکاری و قیمومیت مطلقی است که در زندگی شخصی و زیست سیاسی رهبر طالبان نیز دیده میشود؛ جایی که همسرش هرگز در فضای عمومی و رسانهای «آفتابی» نشده و زن در سایه مطلق مرد و ساختار قدرت قرار میگیرد.
****
این رویکرد ریشه در قرائتی به شدت خشک، مردسالارانه و سلفیگرایانه از دین دارد که در آن، حق انتخاب، عاملیت فردی و استقلال انسانی زن به شدت فرودست گرفته میشود. در چنین نگاهی، برداشت یکسویه و ابزاری از آیه «نِسَاؤُکُمْ حَرْثٌ لَکُمْ» زن را بیش از آنکه انسانِ صاحب رأی و اراده ببیند، به «کشتزار»ی در اختیار مرد تقلیل میدهد؛ جایی که مرد بر اساس برداشت خود از احکام و قواعد، میتواند یکیکی، دوتا دوتا، سهسه تا یا تا چهار تا همسر اختیار کند، بی آنکه اراده، کرامت و خواست مستقل زن در مرکز قرار داشته باشد.
****
پیوند میان تشبیه کل جامعه به «رمه» در سخنرانی هبتالله آخوندزاده و نگاه «کشتزارگونه» به زنان، یک منطق واحد سلطهطلبانه را آشکار میکند:
- در سطح کلان سیاسی و اجتماعی، «امیر» خود را چوپان مطلق میداند که مسیر را به تنهایی تعیین میکند و مردم را به پیروی بیچونوچرا فرا میخواند. - در سطح روابط جنسیتی و خانوادگی، همین نگاه قیممآبانه و مردانه، زن را به ابزاری در اختیار مرد و تابع قواعد تحمیلی تقلیل میدهد؛ بهگونهای که نه در سخنرانیهای رسمی نامی از او برده میشود و نه در ساختار قدرت جایگاه مستقل و برابر دارد.
نقد جدی به این نگاه آن است که جامعهای که نیمی از اعضای خود را از نام، صدا، آموزش و عاملیت محروم میکند و زن را در حد «کشتزار مردان» و پیرو مطیع فرو میکاهد، در واقع بنیانهای کرامت انسانی و عدالت اجتماعی را در هم میشکند. هر قدر هم این رویکرد پشت واژههایی چون «امارت»، «شریعت» یا «حفظ رمه» پنهان شود، حذف نام و جایگاه زن و تقلیل او به ابزاری در اختیار مرد، نشانهای روشن از یک نظام فکری بسته و سلطهطلب است که بقای خود را در خاموش کردن صداهای مستقل و یکسانسازی اجباری جستوجو میکند.
از روزنامهنگاری مستقل حمایت کنید
کاتب تلاش میکند گزارشها، پژوهشها و تحلیلهای خود را بهصورت رایگان در دسترس همه قرار دهد. اگر این روزنامهنگاری برای شما ارزشمند است، حمایت مالی شما به ما کمک میکند تا گزارشهای مهم را دنبال کنیم، صداهای مستقل را بازتاب دهیم و اطلاعات قابل اعتماد را برای خوانندگان بیشتری منتشر کنیم.
حتی یک حمایت کوچک نیز میتواند به ادامهٔ روزنامهنگاری مستقل کمک کند.
اگر این مطلب برای شما مفید بود، دید تازهای به شما داد یا به درک بهتر موضوع کمک کرد، میتوانید از روزنامهنگاریای که زمینهٔ تهیهٔ آن را فراهم کرده است حمایت کنید.
برای ادامه، مبلغی را انتخاب کنید.
برای ادامه به صفحهٔ امن پرداخت استرایپ میروید. روشهای پرداخت و زبان صفحهٔ پرداخت را استرایپ فراهم میکند.
حمایتهای مالی صرف فعالیتهای روزنامهنگاری و نشر کاتب میشود. این حمایتها داوطلبانه است، بهای دسترسی به مطالب نیست و به حمایتکنندگان حق تأثیرگذاری بر تصمیمهای تحریریه نمیدهد.
راههای دیگر حمایتبرچسبها
مطالب مرتبط

.png)
.png)
.png)
