یادگار جهاد و مقاومت و گروه تروریستی طالبان؛ چرا ماین‌های خفته هنوز از کودکان افغانستان قربانی می‌گیرند؟

چندین دهه جنگ ناخواسته در افغانستان، میراثی شوم و مرگبار را برای نسل‌های امروز و فردا به یادگار گذاشته و این کشور را به یکی از آلوده‌ترین مناطق جهان به ماین‌ها و مهمات منفجرناشده تبدیل کرده است. این تسلیحات پنهان که یادگار دوران جهاد، جنگ‌های داخلی و دهه‌ها نبرد طالبان هستند، امروز به جای میدان‌های نبرد، در پهنای خاک کشور و در مسیر زندگی روزمره مردم کمین کرده‌اند، به طوری که بر اساس گزارش اخیر دفتر هماهنگی کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا)، تنها در چهار ماه نخست سال جاری میلادی (جنوری تا می)، دست‌کم ۱۷۵ تن در پی انفجار این تسلیحات باقی‌مانده کشته و زخمی شده‌اند. این بدین معناست که به طور متوسط، هر ماه ۵۰ انسان در سراسر کشور جان خود را در این حوادث از دست داده یا معلول می‌شوند و افغانستان را از نظر شمار قربانیان ناشی از مهمات منفجرناشده، در رتبه سوم جهان قرار می‌دهند.

تکان‌دهنده‌ترین بخش این بحران بشری، هویت قربانیان آن است؛ جایی که آمارها نشان می‌دهند بین ۷۵ تا ۸۰ درصد قربانیان را کودکانی تشکیل می‌دهند که هیچ نقشی در جنگ‌های گذشته نداشته و امروز هنگام بازی، جمع‌آوری هیزم یا چرای مواشی، خردسال‌ترین طعمه‌های این میراث شوم می‌شوند. در همین راستا، آمارهای اداره ملی آمادگی مبارزه با حوادث تحت مدیریت طالبان در یک بازه زمانی یک‌ساله (اول اپریل ۲۰۲۵ تا ۳۱ مارچ ۲۰۲۶) نشان می‌دهد که در مجموع ۲۲۵ رویداد مرتبط با ماین رخ داده که منجر به آسیب دیدن ۴۷۴ تن (۹۶ کشته و ۳۲۸ زخمی) شده است؛ رقمی که تفکیک آن شامل ۳۲۱ کودک در برابر ۱۵۳ بزرگسال، و ۳۸۰ مرد در برابر ۹۴ زن است و عمق فاجعه را در میان قشر آسیب‌پذیر جامعه به وضوح عیان می‌کند.

از نظر جغرافیایی نیز، اگرچه هیچ گوشه‌ای از افغانستان از این تهدید مصون نیست، اما ولایت کنر با ثبت ۴۰ رویداد و ولایت فراه با ۲۳ رویداد در صدر مناطق حادثه‌خیز قرار دارند و پس از آن‌ها ولایت‌های ننگرهار، هرات و قندهار بیشترین آمار آسیب‌دیدگان را به خود اختصاص داده‌اند.

در حالی که اولگا چروکو، رئیس ارتباطات اوچا در افغانستان، تأکید می‌کند که فعالیت‌های ماین‌زدایی، پاک‌سازی زمین‌ها و آگاه‌سازی جوامع مستقیماً جان انسان‌ها را نجات می‌دهد، این برنامه‌های حیاتی امروز با یک فلج بودجه‌ای شدید و بی‌سابقه مواجه شده‌اند. از مجموع ۱۴.۵ میلیون دالر بودجه مورد نیاز برای اجرای برنامه‌های ماین‌زدایی در سال جاری، تا ماه جون تنها ۳.۶ میلیون دالر (حدود ۲۵ درصد) تأمین شده و این کسری بودجه سبب شده است تا در عین پایداری خطرات، بسیاری از برنامه‌های پاک‌سازی کاهش یافته یا متوقف شوند.

در نهایت می‌توان گفت که وضعیت کنونی افغانستان به دلیل اشباع زمین‌ها از ماین‌ها و گلوله‌های جنگی باقی‌مانده از جنگ‌های داخلی و طالبان، به هیچ وجه قابل قبول نیست و جامعه جهانی باید درک کند که کاهش یا تعلل در بودجه ماین‌زدایی، مستقیماً به قیمت جان کودکان تمام می‌شود؛ چرا که هر مهمات باقی‌مانده در زمین، به معنای به خطر افتادن جان یک انسان دیگر در کشوری است که مردم آن صلح را در آسمان تجربه می‌کنند، اما زمین زیر پای‌شان هنوز بوی جنگ می‌دهد.